مرکز خدمات تهران ترجمه
 

مطالعات ترجمه ای: مقدمه ای بر تاریخچه و توسعه ترجمه (سمعی-بصری) قسمت اول


چکیده: این متن یک مطالعه اجمالی عمومی از تاریخچه و زمان آغاز مطالعات ترجمه ­ای که طبیعت توصیفی از نظریه چندنظامی و مفهوم هنجار پیشنهاد شده توسط گیدئون توری را معرفی نموده است، را ارائه می­دهد. علاوه بر این، این بحث می­تواند منبعی برای چندین مدل تئوریکی برای مطالعه ترجمه به عنوان یک رشته باشد. این موضوع به پنج روش اشاره دارد که از نظریه ترجمه به منظور توجه خاص به رویکردهای اجتماعی- فرهنگی مشمول منشا گرفته است، در این میان، تئوری اسکوپوس به عنوان روش ترجمه سمعی بصری به عنوان یک میدان نوپای مطالعه تمرکز دارد.

کلمات کلیدی: مطالعات ترجمه، ترجمه تحت الفظی، سازگاری، ترجمه سمعی و بصری.

1-    مقدمه­ ای بر مطالعات ترجمه ­ای

در این مقاله، من باید با مطالعات ترجمه ­ای و ترجمه قبل از حرکت به سمت شناسایی تکی ترجمه تحت الفظی، مباحث را اغاز کنم. بنابراین من باید به طور آشکارا به تاریخچه ترجمه و بدنبال آن ارائه مقدمه­ ای بر مطالعات ترجمه ­ای یا traductologie و تکامل آن تا زمان حال، بپردازم. ثانیاً من سعی دارم تا روش­ها یا تئوری­های مختلفی را که در زمینه ترجمه مانند کارگاه ترجمه امریکای شمالی؛ نظریه نغز (mot-a-mot) ارائه شده توسط گئورگ مونین؛ مفهوم هم ارز بودن؛ نظریه جیمز هولمز ترجمه؛ تئوری چندنظامی؛ و مفهوم هنجار، ایجاد شده است، توضیح دهم. من متعاقباً پنج روش مطالعه ترجمه بر پایه نمودار ارائه شده توسط آمپارو هورتادو (2001)، را باید بیان کنم. در نهایت، من باید بر روش اجتماعی فرهنگی و گویا که به میزان زیادی بر نظریه اسکوپوس دلالت دارد، تمرکز کنم. در انتها من مقدمه را با معرفی بخشی از زمینه ترجمه تحت الفظی به پایان می­رسانم.

2-    تاریخ واضح و تعریف ترجمه

بابل میث، ذکر شده در کتاب تورات (چهاردهم: 6 تا 9)، شامل عقیده دارای زبان متحد برای کل نژاد بشر، است. اگرچه عقیده یک زبان از نقطه نظر مذهبی غیرقابل پذیرش است زیرا سبب قوی­تر شدن نژاد بشر، قدرتمندتر شدن آنها می­شوند که برای خداوند غیرقابل تحمل است. در نتیجه، خداوند به بشر زبان­های مختلفی داده است. این به طور تاسف باری یک افسانه است و منشا زبان­ها تفاسیر وابسته به زبان شناسی بیشتری دارند.

یوگن نایدا (1959-1998:12-23) آغازی بر ترجمه با ایجاد Septuagint نهاده است به گونه ­ای که به نظر می­رسد اولین ترجمه عبری قدیمی به یونانی باشد. این ترجمه از طریق هفتاد و دو مترجم انجام شده است، و با دسته ­های اصلی تاریخی این ترجمه فراهم شده است. این محقق امریکایی بیان می­دارد که ترجمه خود یک علم بوده است و تئوری است که در ادامه توسط دیگران در نیمه دوم قرن رد شده است.

بدنبال تعریف داگلاس رابینسون (1997، 2002)، تاریخچه ترجمه به زمان­های قدیمی با تمایز کلمه به کلمه (ترجمه تحت الفظی) و حس برای حس (ترجمه مجانی ) برمی­گردد که برای اولین بار توسط تولیوس سیسرو (106-43 قبل از میلاد) در De optimo genere oratorum (بهترین سخنران، 46 سال قبل از میلاد) و ترجمه شده توسط اچ.ام.هابل انجام شده است. سیسرو بیان داشت که هر فرد نباید verbum pro verbo را ترجمه کند و شکی باقی نمی­گذارد که برای قرن­ها ادامه یابد. مدت­ها پس از بیانات سیسرو، موضوعات مشابهی جای بحثی را باقی گذاشته است از آنجایی که محقق پیتر (1998 ب) در نیمه دوم قرن بیستم ادعا کرده است که مشکل اصلی ترجمه یک متن، چگونگی ترجمه تحت الفظی به صورت اختیاری، است (1998 ب: 45). استناد به بیانات هوراس، پلینی، کوئنتیلی، سنت آگوستین، سنت جروم، جان درایدن، میگوئل دی سروانتس، یوهان ولفانگ فون گوته، پرسی بیشه شلی، آریه نیومن، ازرا پاوند، و  غیره به عنوان متفکران درگیر در موضوع ترجمه مهم است. ریشه­ شناسی ترجمه، به معنای تلاقی مفاهیم است. نایدا مفهوم را در مسیر سیستماتیک بیشتری را تعریف می­کند:

ترجمه کردن شامل ایجاد نزدیک­ترین معادل پیام منبع زبان در زبان مقصد در ابتدا براساس معنایی و در مرحله دوم از نظر سبک      می­باشد. این بیانی نسبتاً ساده به ارزیابی دقیق چند عنصر به ظاهر متناقض نیاز دارد (1969، 1982: 12).

محقق مری اسنل- هوربی (1988) مفهوم ان را تحت عنوان فرایند تعامل بین نویسنده، مترجم و خواننده تعریف کرده است و به پیچیدگی­های موجود در نقل قول زیر اشاره نموده است:

ترجمه یک فعالیت پیچیده ارتباطی است که نویسنده-SL، خواننده به عنوان مترجم و مترجم به عنوان نویسنده TL و خواننده-TL تعامل دارند. مترجم از قاب حاضر آغاز می­کند (متن و اجزای زبانی آن)، این شرایط توسط نویسنده ­ای ایجاد می­شود که از مجموعه شخصی خود از مناظر اولیه خود شکل داده باشد، ایجاد می­کند. براساس چارچوب متن، مترجم-خواننده دید خود را بسته به سطح تجربه و دانش درونی خود از مواد متن حاصل می­کند (1988:81).

پاتریک زابالبیکوآ از آنجایی­که آنها کامل نیستند، آن را به عنوان فعالیت ارتباطی، بشری و اجتماعی معرفی نموده است، ترجمه نیز  ناکامل است:

ترجمه یک فعالیت ارتباطی، انسانی و اجتماعی است و یک راه ارتباطی نمی­باشد و یک فعالیت بشری اجتماعی نیست و ترجمه کاملی است (1996: 175).

و در نهایت، کلربونلز (2006: 48) تعریفی از ترجمه ارائه نمود که آن را تحت عنوان زیر تعریف نمود:

ترجمه شکلی از ارتباط و وسیله­ای برای رسیدن به هدف است. با این حال، در ترجمه کردن، فعالیت اصلی ارتباط به تنظیمات مختلف جابجا می­شود، در حالی که عوامل مختلفی برای اهداف مختلف فعالیت می­کنند: یک مکانیزم واسطه وجود دار د که در سطوح مختلف در مجموع واجد شرایط هستند.

در ادامه، من باید یک نموداری از نقطه نظر نیومارکز (1988 ب: 45-47) در رابطه با تکامل ترجمه از قرن 19 و به بعد ارائه کنم.

تحت الفظی: به عنوان نزدیک­ترین معنای ممکن در TL ترجمه می­شود.

کلمه به کلمه: کلمه مرتبط با SL به معنای واقعی کلمات اشاره دارد و فرهنگ ترجمه حفظ می­شود.

وفاداری: به معنای استفاده از معنای واقعی و اصلی کلمه از SL به TL.

معنایی: از ترجمه وفادار در زیبایی شناختی، زیبایی و از جنبه SL متفاوت است.

جدای از فرایند شامل تکرار معنای اصلی با جملات طولانی­تر، که ترجمه درون زبانی نامیده می­شود که نیومارک آن را جلوه­ گیری (pretentious) می­نامد.

سازگاری: که از ان برای شعر استفاده می­شود. معنای اصلی حفظ می­شود اما کلمات فرهنگی/معنای در TL (دوباره نوشته شده) سازگار شده­اند.

اصطلاحی: یا ترجمه طبیعی که معنای اصلی را ارائه می­دهد اما اظهارات عامیانه و اصطلاحات در TL را معرفی می­کند.

ارتباطی: این نوع از ترجمه تمایل به ایجاد معنای دقیق SL نه تنها از نظر زبانی بلکه بسیار به معنای اصلی نزدیک است.

قسمت دوم 

 

نوشته شده در تاریخ 1394/2/7